Nyumbani Makala Zana Kuhusu Wasiliana
← Miongozo yote

M-Pesa Till (Lipa na M-Pesa): Usajili, Ada na Mipaka (2026)

📅 12 Agosti 2026 · ✅ Imethibitishwa: 12 Oktoba 2026 · 📖 Soma dakika 10 · Fedha & Benki
Muuza duka Mkenya akikagua kifaa kisicho na chapa cha mfanyabiashara, kichapishi cha risiti na daftari la ada
Mchoro wa uhariri; hauonyeshi mfumo rasmi wala kuidhinishwa.

Nambari ya till ya Lipa na M-Pesa ndiyo njia ambayo wateja hulipa biashara yako moja kwa moja kutoka kwa M-Pesa zao — till ni nambari ya makusanyo ya mfanyabiashara (tarakimu 5–7). Ndiyo njia ya kawaida zaidi ambayo biashara ndogo na za kati (SMEs) za Kenya hukusanya malipo ya kidijitali, na kwa biashara nyingi ndogo inafaa zaidi kuliko paybill (paybill ni akaunti ya kampuni yenye akaunti nyingi za wanaolipwa; till ni kituo kimoja cha makusanyo cha mfanyabiashara).

Majibu ya haraka

  • Ada ya mfanyabiashara: makusanyo ya KES 500 na chini ni bure kwa Lipa na M-PESA Buy Goods tills (chini ya ushuru wa Pata More wa Safaricom); zaidi ya KES 500 hulipia hadi 0.55%, ikiwa na kikomo cha KES 200 kwa kila muamala (thibitisha viwango vya sasa kwenye safaricom.co.ke).
  • Ada ya mteja: kwa kawaida hakuna ada ya ziada, isipokuwa malipo ya vituo vya mafuta.
  • Nani anayeweza kutuma maombi: biashara zenye laini ya M-Pesa; usajili wa Safaricom unaweza kuomba kitambulisho (ID) chako na hati za biashara (wakati mwingine KRA PIN) — thibitisha wakati wa maombi.
  • Kodi: makusanyo ya till ni mapato ya biashara — weka kumbukumbu na uwasilishe ipasavyo (tazama sehemu ya 5).

1. Nambari ya till ni nini dhidi ya paybill

Till (Lipa na M-Pesa)Paybill
Muundo wa nambariTarakimu 5–7Tarakimu 6–7
Bora kwaWafanyabiashara wadogo wanaopokea malipo ya moja kwa mojaBiashara zenye idara/wateja wengi (k.m. bili za huduma za matumizi)
Mtiririko wa malipoMteja hulipa kwenye till, pesa huenda kwenye akaunti ya till ya biashara yako (akaunti ya M-Pesa iliyounganishwa na till)Mteja huweka nambari ya akaunti pamoja na paybill
Ada ya mfanyabiasharaBure hadi KES 500; zaidi ya KES 500, hadi 0.55% (kikomo KES 200)Hutegemea ushuru wa PayBill uliochaguliwa na Safaricom

2. Jinsi ya kusajili nambari ya till

  1. Weka tayari maelezo ya biashara yako: jina la biashara, kitambulisho (ID)/hati zako za usajili, na laini ya Safaricom itakayopokea malipo.
  2. Tuma maombi kupitia njia rasmi za Safaricom — maombi ya Lipa na M-Pesa kwenye tovuti ya biashara ya Safaricom, au tembelea duka la Safaricom/wakala aliyeidhinishwa ukiwa na hati zako.
  3. Safaricom inatoa nambari yako ya till na kuiunganisha na laini yako ya M-Pesa.
  4. Weka nambari ya till dukani kwako, kwenye risiti na kurasa za mitandao ya kijamii — na ujaribu kwa malipo madogo kabla ya kuanza rasmi.
Kumbuka: usajili unafanywa na Safaricom, siyo na KRA. Usajili wa sasa wa biashara wa Safaricom kwa kawaida huomba kitambulisho (ID) chako na hati za usajili wa biashara/KRA PIN — ziandae kabla ya kutuma maombi. Vyovyote vile, unahitaji kumbukumbu sahihi za kodi za malipo unayokusanya.

3. Ada: kile mfanyabiashara anacholipa (na kile ambacho mteja halipi)

Chini ya ushuru wa Safaricom wa Pata More Business Till, makusanyo ya KES 500 na chini ni bure bila ada ya mfanyabiashara kwa Lipa na M-PESA Buy Goods tills. Kwa miamala inayozidi KES 500, wafanyabiashara hulipa hadi 0.55% ya thamani ya muamala, ikiwa na kikomo cha KES 200 kwa kila muamala. (Zingatia: kwa Pochi la Biashara, bidhaa tofauti, malipo ya wateja ya KES 200 na chini ni bure kupitia kampeni inayokamilika tarehe 31 Oktoba 2026). Wateja hawatozwi ada ya ziada wanapolipa kupitia till (isipokuwa vituo vya mafuta). Thibitisha viwango vya sasa kwenye ukurasa rasmi wa Safaricom (safaricom.co.ke).

4. Mipaka unayopaswa kujua

  • Mipaka ya muamala na ya kila siku kwa malipo ya till huwekwa na mfumo wa madaraja wa M-Pesa wa Safaricom — hubadilika, hivyo angalia mipaka ya sasa kwenye kurasa rasmi za M-Pesa za Safaricom.
  • Pesa zinazopokelewa kupitia till hukaa katika akaunti yako ya biashara ya M-Pesa na zinaweza kutolewa kupitia mawakala, M-Pesa kwenda benki, au kutumika kwa malipo.
  • Kwa malipo makubwa ya mara moja, paybill au uhamisho wa benki unaweza kumfaa mteja wako zaidi — biashara nyingi hutoa njia zote mbili.

5. Kipengele cha kodi: malipo ya till ni mapato yanayotozwa kodi

Pesa zinazokusanywa kupitia till yako ni mapato ya biashara (tofautisha mauzo na VAT (kodi ya ongezeko la thamani), marejesho ya pesa, mikopo na stakabadhi nyingine). Weka kumbukumbu zinazoendana na ankara zako za mfumo wa eTIMS — KRA hutumia taarifa za malipo ya M-Pesa katika juhudi za uzingatiaji wa kodi. Turnover Tax (TOT) ya 1.5% ya mauzo ya jumla (gross turnover) kwa ujumla hutumika kwa biashara za wakazi zinazostahili zenye mauzo ya jumla ya kila mwaka kati ya KES 1 million na KES 25 million (KRA) — kulingana na shughuli za KRA na vizuizi vya usajili. Biashara zilizosajiliwa kwa VAT kwa ujumla ziko nje ya TOT; usajili wa VAT huwa wa lazima mara tu mauzo ya jumla yanapofikia KES 5 million. Thibitisha msimamo wako na KRA — haya ni maelezo ya jumla, si ushauri wa kodi.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

Safaricom inanitoza kiasi gani kwa malipo ya till?

Makusanyo ya KES 500 na chini ni bure kwa wafanyabiashara chini ya ushuru wa Pata More wa Safaricom. Zaidi ya KES 500, ada ni hadi 0.55%, ikiwa na kikomo cha KES 200. Pochi la Biashara ni bidhaa tofauti yenye ukomo wa bure wa KES 200 hadi 31 Oktoba 2026. Thibitisha viwango vya sasa kwenye ukurasa rasmi wa Safaricom.

Je, ninaweza kuwa na zaidi ya nambari moja ya till?

Ndiyo — biashara nyingi huendesha till nyingi (kwa kila tawi au kwa kila laini). Kila till imesajiliwa kwa laini ya M-Pesa ya biashara.

Till au paybill — nichague ipi?

Till ni rahisi zaidi kwa mfanyabiashara mmoja anayekusanya malipo. Chagua paybill unapohitaji akaunti nyingi za wanaolipwa (k.m. bidhaa/idara tofauti) chini ya nambari moja.

Je, nambari ya till ni sawa na nambari ya paybill?

Hapana — tazama jedwali katika sehemu ya 1. Till ni sehemu za moja kwa moja za makusanyo ya mfanyabiashara; paybill ni akaunti za kampuni ambapo wateja huongeza nambari ya akaunti.

Miongozo inayohusiana

⚠️ Taarifa: Maelezo ya jumla. Ushuru wa till, mipaka na njia za usajili huwekwa na Safaricom na hubadilika — daima thibitisha kwenye kurasa rasmi za Safaricom kabla ya kuzinukuu kwa wateja.

Vyanzo na rekodi ya sasisho

Kumbuka kuhusu mtoa huduma na tarehe: Viwango, ukomo, ada, upatikanaji na masharti ya bidhaa yanaweza kubadilika kulingana na mtoa huduma, bidhaa na tarehe. Tumia takwimu hizi kama mwongozo, angalia chanzo rasmi chenye tarehe hapo juu, na thibitisha ratiba ya sasa kabla ya kuchukua hatua.